ผ่ายอำนวยการ ๑ กองบังคับการอำนวยการ บช.น. ::

ประวัติฝ่ายอำนวยการ ๑ บก.อก.บช.น.

         ก่อนอื่นขอเกริ่นนำถึงประวัติ กองบัญชาการตำรวจนครบาล ตั้งแต่อดีตจนกระทั่งปรับเปลี่ยนโครงสร้างมาเป็น ฝ่ายอำนวยการ ๑ บก.อก.บช.น. ในปัจจุบัน   คำว่า "ตำรวจ" กำเนิดขึ้นตั้งแต่สมัย พระบรมไตรโลกนาถ ซึ่งได้ทรงจัดระเบียบการปกครองบ้านเมืองเป็นแบบจตุสดมภ์ ได้แก่ เวียง วัง คลัง นา โดยตำรวจ ขึ้นอยู่กับ เวียง ๒ หน่วย คือ ตำรวจภูบาล กับ ตำรวจภูธร และตำรวจหลวง ซึ่งขึ้นอยู่กับ วัง และได้มีการพัฒนามาอย่างต่อเนื่องเคียงคู่กับประวัติศาสตร์ของชาติไทย
         พ.ศ.๒๔๐๕ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชการที่ ๔ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้    กัปตัน เอส.เย.เบิร์ด เอมส์ สัญชาติอังกฤษ เป็นผู้ตั้งกองตำรวจในพระนคร เป็นครั้งแรก โดยให้ กัปตันเอมส์ เป็นผู้บังคับการตำรวจ มีผู้ใต้บังคับบัญชาเป็น แขกมลายู ซึ่งรับสมัครจากพวกที่เคยเป็นทหารและตำรวจ ที่สิงคโปร์มาแล้ว ต่อมาได้เปลี่ยนเป็นคนไทย และแขกอินเดีย ที่เหลืออยู่ก็กลายเป็นจำพวกมีหน้าที่สืบสวน ต่อมาภายหลังก็ได้มีการระดมเข้ามารับราชการเป็นครั้งแรก
          มาในรัชสมัยของ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชการที่ ๕ กัปตันเอมส์ ก็ยังคงดำรงตำแหน่ง ผู้บังคับการตำรวจ ต่อมาภายหลังได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หลวงรัฐยาธิบาล บัญชาจัดตั้ง กองตำรวจ หรือที่เรียกในสมัยก่อตั้งว่า "กองโปลิสคอนสเตเบิล"

            พ.ศ.๒๔๑๒ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดเกล้าฯ ให้ขยายกองโปลิส โดยก่อตั้งที่ทำการใหม่ตรงสามแยกต้นประดู่ เรียกว่า " โรงพักโปลิสสามแยก" (ซากั๊กโล่ว) พร้อมทั้งได้ว่าจ้างนายตำรวจชาวต่างชาติมารับราชการเพิ่มขึ้นในกองโปลิส โดยการกำหนดตำแหน่งข้าราชการตำรวจ ยังคงใช้ทับศัพท์ภาษาอังกฤษตามเดิม เช่น
        -   อินสเปคเตอร์เยเนราล
        - ชิพโปลิสออฟฟิสเซอร์
        - สายันเมเยอร์
        - สายันกอปปรัม
        - คอนสเตเบิล
      พ.ศ.๒๔๑๘ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้วางขนบธรรมเนียมในหน้าที่ของโปลิสจะพึงปฏิบัติและข้อบังคับ "กฎหมายโปลิส รักษาพระนคร ๕๓ ข้อ" ซึ่งจะรักษาหน้าที่ในพระนครและนอกพระนคร การชำระคดีต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในหน้าที่ของโปลิส หรือที่เกิดขึ้นในระหว่างกรมกองของ
โปลิส โดยมีอินสเปกเตอร์เยเนราล เป็นผู้มีอำนาจเด็ดขาดรับผิดชอบในกิจการต่าง ๆ ในกองโปลิสและกราบบังคมทูลพระกรุณา
      พ.ศ.๒๔๓๓ โปรดเกล้าฯ ให้มีการปรับปรุงจัดลักษณะ กรมกองตระเวน เพื่อให้มีการทำงานเหมือนกับ อารยประเทศ ซึ่งในครั้งนั้น ได้ทรงเสด็จประพาสสิงคโปร์ (ขณะอยู่ในความปกครองของอังกฤษ) โดยในคราวนั้น ได้เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรกิจการของตำรวจสิงคโปร์แล้วได้พระราชทานพระราชดำริแก่ พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระนเรศวรฤทธิ์
        พ.ศ.๒๔๓๕ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้ พระเจ้าน้องยาเธอกรมหมื่นดำรงราชานุภาพ รับตำแหน่ง"เสนาบดีว่าการกรมมหาดไทย" และให้ กรมหมื่นนเรศวรฤทธิ์ เป็น "เสนาบดีว่าการกรมพระนครบาล" ก่อนที่ กัปตันเอมส์ จะพ้นหน้าที่ไปเนื่องจากการปลดเกษียณ ได้ทรงโปรดเกล้าฯให้จัดตั้ง "ศาลกรมกองตระเวน" ขึ้น และโปรดเกล้าฯให้เรียกชื่อของโปลิสว่า "กรมกองตระเวน" สำหรับศาลกรมกองตระเวนนี้ใช้ชำระคดีต่าง ๆ ที่บุคคลกระทำผิดต่อกฎหมายโปลิส ๕๓ ข้อ และกระทำผิดต่อกฎหมายและข้อบังคับอื่นของกรมตระเวนด้วย โดยให้เจ้ากรม , ปลัดกรม ในกรมกองตระเวน เป็น ตละลาการ พิจารณาสอบสวน ซึ่งอาจเรียกได้ว่า กัปตันเอมส์ เป็นบิดาของตำรวจนครบาล อย่างแท้จริง และท่านได้ถึงอนิจกรรม เมื่อ พ.ศ.๒๔๔๔ ณ กรุงเทพมหานคร
        พ.ศ.๒๔๔๐ โปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง กรมตำรวจภูธร โดยตั้ง นายยีเชา ชาวเดนมาร์ก เป็นเจ้ากรมตระเวนหัวเมือง(กรมภูธร) และต่อมาผู้นี้ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น พระยาวาสุเทพ และได้เป็นอธิบดีกรมตำรวจภูธร เมื่อวันที่ ๑๓ กันยายน พ.ศ.๒๔๕๖ เป็นคนแรกของประเทศไทย
          พ.ศ.๒๔๔๗ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดเกล้าฯ ให้นาย เอ.เจ.จาดีน ชาวอังกฤษ ซึ่งเคยรับราชการเป็นอินเดียนโปลิส มาช่วยปรับปรุงขยายงานตำรวจใน กรมกองตระเวน นายจาดีน ได้นำวิธีการของตำรวจอินเดียมาใช้หลายประการ เช่น วิธีจดทะเบียน ซึ่งใช้แพร่หลายในประเทศอินเดีย เพื่อป้องกันโจรผู้ร้าย และยังได้เปลี่ยนใช้เครื่องแบบการแต่งกายของตำรวจให้เป็น ชุดสีกากี
          พ.ศ.๒๔๕๓ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้ตราเครื่องหมายโล่กับดาบ เป็นเครื่องหมายประจำ กรมพลตระเวน ในสมัยรัชการที่ ๖ การปกครองประเทศแบ่งเป็นมณฑลต่าง ๆ กระทรวงทบวงกรมว่าการปกครอง ก็แยกเป็น ๒ อย่าง คือ
          - กระทรวงนครบาล ว่าการปกครองมณฑลกรุงเทพโดยเฉพาะ
          - กระทรวงมหาดไทย ว่าการปกครองมณฑลอื่น ๆ ทั่วพระราชอาณาจักร
       การรักษาความสงบภายใน กระทรวงมหาดไทย มี "กรมตำรวจภูธร" มีเจ้าหน้าที่รักษาความสงบเรียบร้อย เรียกว่า "ตำรวจภูธร" ส่วน กระทรวงนครบาล มี "กรมกองตระเวน" มีเจ้าหน้าที่รักษาความสงบเรียบร้อย เรียกว่า "พลตระเวน" ซึ่งภายหลังเปลี่ยนเป็นเรียก "ตำรวจนครบาล" (ปัจจุบันเจ้าหน้าที่ตำรวจภูธรภาค 1-9 นั้น ขึ้นการบังคับบัญชากับผู้ว่าราชการจังหวัด เข้าใจว่าเป็นผลมาจากการแบ่งกระทรวงทบวงกรมในรัชสมัยดังกล่าว
        ๑๓ ตุลามคม พ.ศ.๒๔๕๘ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีพระบรมราชโองการประกาศรวม กรมพลตระเวน กับกรมตำรวจภูธร เป็นกรมเดียวกัน และได้มีการประกาศแต่งตั้งอธิบดีกรมตำรวจและกรมพลตระเวน โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ พลโทหม่อมเจ้าคำรบ อธิบดีกรมตำรวจภูธร เป็นอธิบดีกรมพลตระเวน และโปรดเกล้าฯ ให้ มหาอำมาตย์โท อีริคเซน เย.รอสัน อธิบดีกรมพลตระเวน และมหาอำมาตย์ อีดับเบิลยูรอยเตอร์ เป็นที่ปรึกษาราชการในกรมตำรวจและกรมพลตระเวน (ต่อมาจึงถือเอาวันที่ ๑๓ ตุลาคม เป็นวันตำรวจไทย)

     พ.ศ.๒๔๖๕ (ปีกำเนิด กองบัญชาการตำรวจนครบาล)ได้โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ พระยาอธิกรณ์ประกาศ (หลุย จาติกวณิช) ดำรงตำแหน่ง "ผู้บัญชาการตำรวจนครบาล" ซึ่งเป็นการเริ่มใช้คำว่า " ผู้บัญชาการตำรวจนครบาล" อย่างเป็นทางการ ตั้งแต่ บัดนั้น   เป็นต้นมา
        พ.ศ.๒๔๗๕ ประเทศไทย ได้มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองในระยะนั้นปรากฏว่า ฐานะการเงินของประเทศอยู่ในภาวะวิกฤตการณ์ที่ไม่มั่นคง รัฐบาลจึงให้ข้าราชการออก พร้อมกับยุบหน่วยงานลงไปอีกมาก ซึ่งปรากฏว่า กองบัญชาการตำรวจนครบาล ก็ถูกยุบลงคงเหลือแต่เพียง กองบังคับการ เท่านั้น
         พ.ศ.๒๔๗๖ได้มีกฤษฎีกา กำหนดตำรวจในกระทรวงมหาดไทย โดยจัดตั้ง กองตำรวจนครบาล เรียกว่า "กองตำรวจนครบาลพระนครเหนือ" ตั้งอยู่ที่ สน.ชนะสงคราม "กองตำรวจนครบาลพระนครใต้" ตั้งอยู่ที่ สน.บางรัก และ "กองตำรวจนครบาลธนบุรี" ตั้งอยู่ที่วัดประยูรวงศ์
         พ.ศ.๒๔๙๑ ได้มีการรื้อฟื้นจัดตั้ง กองบัญชาการตำรวจนครบาล ขึ้นอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งปรากฏตามพระราชกฤษฎีกาจัดวางระเบียบราชการกรมตำรวจ ในกระทรวงหมาดไทย ลงวันที่ ๒๔ สิงหาคม ๒๔๙๑ และผู้ที่ดำรงตำแหน่งคือ พล.ต.ต.จำเนียร วาสนะสมสิทธิ์
         พ.ศ.๒๕๐๔วันอังคารที่ ๒๑ พฤศจิกายน ๒๕๐๓ ได้มีพิธีวางศิลาฤกษ์สถานที่ก่อสร้าง กองบัญชาการ    ตำรวจนครบาล ที่ผ่านฟ้า และทำพิธีเปิดเมื่อวันที่ ๕ เมษายน ๒๕๐๔ โดย จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ นายกรัฐมนตรี และผู้รักษาการในตำแหน่ง อธิบดีตำรวจนครบาลพระนครเหนือ-ใต้ และธนบุรี มาอยู่ที่ตึก กองบัญชาการตำรวจนครบาลผ่านฟ้า นี้ด้วย
          จนกระทั่งต่อมาเมื่อวันที่ ๑๓ ตุลาคม ๒๕๑๖ อันเป็นช่วงแห่งวันมหาวิปโยค กองบัญชาการตำรวจนครบาล ที่ผ่านฟ้า ได้ถูกเผาทำลายเสียหายจนหมดสิ้น จึงต้องย้ายที่ทำการไปตั้งอยู่ที่กองบังคับการตำรวจดับเพลิงพญาไท
           และเมื่อวันที่ ๑๔ ตุลาคม ๒๕๓๕ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จมาเปิดอนุสาวรีย์พระบรมวงศ์เธอพระองค์เจ้า กรมพระนเรศวรฤทธิ์ และอาคารที่ทำการใหม่ของ กองบัญชาการตำรวจนครบาล ณ วังปารุสกวัน ถนนศรีอยุธยา ดุสิต กรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นที่ตั้งอย่างถาวรมาจนถึงปัจจุบัน

           สำหรับการปรับปรุงหน่วยงานของตำรวจนครบาลนั้น หลังจากปี พ.ศ.๒๔๙๑ เป็นต้นมา ได้มีการปรับปรุงหน่วยงานและหน้าที่การงานเพื่อให้สอดคล้องและสัมพันธ์กับความจริงของสภาพบ้านเมืองโดยจัดตั้ง กองกำกับการกำลังพล กองบังคับการอำนวยการ ขึ้นเพื่อให้เป็นฝ่ายช่วยอำนวยการ ของตำรวจนครบาล ซึ่ง กองกำกับการกำลังพล กองบังคับการอำนวยการ กองบัญชาการตำรวจนครบาล ตั้งขึ้นตามพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการกรมตำรวจ กระทรวงมหาดไทย (ฉบับที่ ๖)พ.ศ.๒๕๑๙ มีหน้าที่รับผิดชอบในการบริหารงานบุคคลของ กองบัญชาการตำรวจนครบาล และมีการแต่งตั้งให้ข้าราชการตำรวจดำรงตำแหน่ง ผู้กำกับการ    กองกำลังพล ตั้งแต่อดีตจนถึงปี พ.ศ.๒๕๔๘ ดังรายนามต่อไปนี้

   ๑. พล.ต.ต.ประสงค์ วาสิกานนท์         ๒๒ ต.ค. ๒๕๑๙ - ๒๐ มิ.ย. ๒๕๒๑
   ๒. พ.ต.อ.พิสัณฑ์ นรภูมิพิพัฒน์          ๒๑ มิ.ย. ๒๕๒๑   - ๒๕ มี.ค. ๒๕๒๒
   ๓. พ.ต.อ.สิทธิชัย ภมรบุตร                ๒๖ มี.ค. ๒๕๒๒  - ๓๐ ก.ย. ๒๕๒๓
   ๔. พล.ต.ต.วิชัย ธรรมสุทธิพงษ์          ๑ ต.ค. ๒๕๒๓    - ๓๐ ก.ย. ๒๕๒๔
   ๕. พ.ต.อ.เรืองศักดิ์ สีอุไรย์                ๑ ต.ค. ๒๕๒๔    -  ๓๐ ก.ย. ๒๕๒๖
๖. พ.ต.อ.ม.ล.ฉลองลาภ ทวีวงศ์          ๑ ต.ค. ๒๕๒๖     -  ๔ ต.ค. ๒๕๒๗
๗. พ.ต.อ.บรรเจิด จุฑามาศ               ๕ ต.ค. ๒๕๒๗   - ๑๕ ต.ค. ๒๕๓๑
๘. พ.ต.อ.อุเทน ฉิมอร่าม                   ๑๖ ต.ค. ๒๕๓๑     - ๔ มิ.ย. ๒๕๓๔
๙. พ.ต.อ.สุวัฒน์ ตันตระกูล                ๕ มิ.ย. ๒๕๓๔    - ๒๒ ม.ค. ๒๕๓๗
๑๐. พ.ต.อ.ภาณุ เกิดลาภผล                  ๒๓ ม.ค. ๒๕๓๗   - ๑๕ ต.ค. ๒๕๓๘
๑๑. พ.ต.อ.ไพรัช โสมภูติ                    ๑๖ ต.ค. ๒๕๓๘    - ๙ ก.พ. ๒๕๔๑
๑๒. พ.ต.อ.ทวีศักดิ์ ตู้จินดา                  ๑๐ ก.พ. ๒๕๔๑    - ๙ พ.ย. ๒๕๔๓
๑๓. พ.ต.อ.ชัยณรงค์ ลิมปิทีป                ๑๐ พ.ย. ๓๕๔๓    - ๑๕ พ.ย. ๒๕๔๔
๑๔. พ.ต.อ.ปิยะ อุทาโย                        ๑๖ พ.ย. ๒๕๔๔    - ๒๙ มิ.ย. ๒๕๔๘

                 โดยถือได้ว่า พ.ต.อ.ปิยะ อุทาโย เป็นผู้ดำรงตำแหน่ง ผู้กำกับการกำลังพล คนสุดท้าย ก่อนที่จะมีพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการสำนักงานตำรวจแห่งชาติ พ.ศ.๒๕๔๘ และกฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการเป็นกองบังคับการหรือส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นในสำนักงานตำรวจแห่งชาติ พ.ศ.๒๕๔๘ จัดตั้ง ฝ่ายอำนวยการ ๑ กองบังคับการอำนวยการ กองบัญชาการตำรวจนครบาล (ฝอ.๑ บก.อก.บช.น.)     ซึ่งมีหน้าที่และความรับผิดชอบเกี่ยวกับงานธุรการ งานสารบรรณ งานเลขานุการ งานบริหารงานบุคคล งานสวัสดิการ งานศึกษาอบรม และงานสรรหาของกองบัญชาการตำรวจนครบาล งานคณะกรรมการตรวจสอบและติดตามการบริหารงานตำรวจ โดย ฝอ.๑ บก.อก.บช.น. มีอัตรากำลังพลชั้นสัญญาบัตร ระดับ ผกก. จำนวน ๑ อัตรา , รอง ผกก. จำนวน ๒ อัตรา , สว. จำนวน ๔ อัตรา , รอง สว. จำนวน ๑๕ อัตรา และอัตรา กำลังพลชั้นประทวน จำนวน ๓๐ อัตรา รวมทั้งหมด ๕๒ อัตรา และได้มีการแต่งตั้งข้าราชการตำรวจดำรงตำแหน่ง ผู้กำกับการฝ่ายอำนวยการ ๑ กองบังคับการอำนวยการ ดังนี้
      ๑. พ.ต.อ.ปิยะ อุทาโย                    ๓๐ มิ.ย. ๒๕๔๘   -   ๓๑ ต.ค. ๒๕๔๘
      ๒. พ.ต.อ.เฉลิมชัย ปานพิทักษ์พันธ์ ๑ พ.ย. ๒๕๔๘     -   ๓๑ ต.ค. ๒๕๕๐

๓. พ.ต.อ.สุนทร โตรอด ๑ พ.ย. ๒๕๕๐ - ๑๙ พ.ย. ๒๕๕๑

๔. พ.ต.อ.พิรพล อัจกลับ ๒๐ พ.ย. ๒๕๕๑ - ๑๕ ก.พ.๒๕๕๓

๕. พ.ต.อ.สมโภชน์ ทัศนา ๑๖ ก.พ.๒๕๕๓ - จนถึงปัจจุบัน